چطور روابط آنلاین سالم بسازیم؟
پیشرفت فناوری و ارتباطات برخط در چند دهه گذشته تاثیرات چشمگیری بر روابط عاطفی میان افراد داشته است و موجب تحولی عظیم در سبکهای ارتباطی افراد شدهاست، پیدایش شبکههای اجتماعی و اپلیکیشنهای دوستیابی امکان شکلگیری و تداوم پیوندهای عاطفی را فراتر از محدودیتهای زمان و مکان فراهم کرده است؛ به گونهای که تجربهی صمیمیت، شناخت متقابل و حتی تعهد، اکنون میتواند در بسترهای دیجیتال رخ دهد و تداوم یابد.
در این میان الگوهای تعاملی از نخستین مواجهه تا ابراز علاقه و حمایتهای هیجانی دستخوش نوعی بازتعریفی شده است و مفاهیمی چون اعتماد آنلاین، حریم خصوصی و اصالت هویت به محورهای اصلی فهم روابط عاطفی برخط بدل شدهاند؛ در این مقاله از کلینیک اسماعیل تبار به ابعاد و پیچیدگیهای روابط عاطفی آنلاین میپردازیم.
شفافیت و صداقت در نیت
زیربنای یک ارتباط سالم (اعتماد) است، فرد باید از ابتدا بداند نیت و هدف خود از این رابطه چیست؟ و شفاف بتواند هدف خود را طرف مقابل خود منتقل کند.
شناسایی مرزهای طرف مقابل و مشخص کردن مرزهای خود در رابطه مجازی
برای میزان پاسخدهی، میزان خودافشایی و حضور برخط خود مرزهای مشخص و قابل تعریف داشته باشد در واقع میتوان گفت حفظ استقلال فردی، میتواند ضامن سلامت و تدوام یک رابطه باشد نه نشانه عدم تمایل یا بیعلاقگی نیست.
توجه به نشانهها یا اصطلاحا ردفلگها
کنترلگری، بدبینی، فشار برای پاسخگویی دائمی و نقض حریم خصوصی میتوانند نشانههای هشداربرانگیز برای یک رابطه باشند. همچنین ابهام دائمی یا تناقض در گفتهها به شکل محسوسی میتواند نشانه یک رابطه ناایمن باشد.
چرا روابط آنلاین در دنیای امروز مهم است؟
افزایش ارتباطات اینترنتی
افزایش ارتباطات برخط میتوانند دلایل گوناگونی داشته باشد؛ از دسترسپذیر بودن اینترنت و پلتفرمهای مجازی تا جذابیتهایی که پلتفرمها برای مخاطبین خود بهوجود میآوردند مانند طراحی اعتیادآور و پاداشهای مجازی نظیر لایک و دیسلایک اگر از لحاظ روانشناسی اجتماعی به این مقوله بنگریم میتوانیم به مزایا و معایبی نیز برسیم؛ مانند کاهش تنهایی در برخی افراد و فراهم آمدن بستری برای حمایتهای اجتماعی از لحاط مزایا، اما اگر بخواهیم به معایب نیز بپردازیم میتوان به فرسودگی دیجیتال و وابستگی افراطی به تایید اجتماعی اشاره کرد.
تغییرات سبک آشنایی و ازدواج
موضوع تغییر در شیوههای آشنایی و ازدواج در عصر مدرن یکی از مباحث جذاب در روانشناسی ارتباط و علوم اجتماعی است.
۱) کاهش نقش واسطهها و الگوهای سنتی
غالبا این روزها شاهد این موضوع هستیم که نقش خانواده و آشنایان به عنوان واسطه در شکلگیری روابط به وضوح کمرنگتر شده و افراد خود مسئول انتخاب و آغاز رابطه خودشان هستند و استقلال فردی در تصمیمگیریها افزایش یافته است.
۲) تغییر معیارها و ارزشها
ارزشهای انتخاب همسر و پارتنر در دوران فعلی بیشتر فردگرایانه و مبتنی بر اشترکات شخصیتی و سبک زندگی دو شخص شدهاست تا معیارهای خانوادگی و اقتصادی در واقع میتوان گفت ارزشهای فردی بر ارزشهای جمعی و شرقگرایانه غلبه کرده است.
۳) طولانی شدن دوران آشنایی و تاخیر در ازدواج رسمی
با تغییر در سبک زندگی و افزایش فرصتهای ارتباطی، سن ازدواج بالا رفته و دوران آشنایی پیش از ازدواج طولانیتر شده است همچنین اولویت افراد بیشتر روی مباحث تحصیلی و اقتصادی هست تا مسئله ازدواج.
چالشهای اصلی روابط مجازی
در روابط عاطفی مجازی چالشهایی وجود دارد که کموپیش گریبانگیر اکثر این دسته از روابط میباشد در ادامه به چند مورد از این چالشها میپردازیم:
۱) نبود اعتماد کافی
ابهام در هویت واقعی افراد و نبود نشانههای غیرکلامی باعث تردید و کاهش اعتماد در تعاملات اجتماعی میشود این مسئله میتواند مانعی جدی در شکلگیری یک رابطه صمیمانه باشد.
۲) فاصله عاطفی و ارتباطی سطحی در زوجهای سایبری
شکلگیری یک رابطه عاطفی بر بستری دنیای سایبر اگرچه میتواند ار لحاط دفعات پرتکرار و مداوم باشد، اما لزوما به صمیمیت هیجانی پایدار منجر نمیشود.
۳) خطرات خیانت آنلاین
شاید بتوان به هرگونه تعامل عاطفی، جنسی و حتی کلامی که به صورت پنهانی رخ دهد و مرزهای یک رابطه متعهدانه را نقض کند را نوعی خیانت تلقی کرد؛ بستر فضای مجازی توانسته مرزهای خیانت را تغییر و به نوعی عادی سازی کرده باشد زیرا پنهانکاری در فضای مجازی به وضوح سادهتر از فضای حقیقی میباشد، کمااینکه خیانت آنلاین میتواند میزان بدبینی بین زوجین را در ادامه رابطه بسیار افزایش دهد.
راهکارهای ساخت رابطه سالم آنلاین
ایجاد رابطه سالم آنلاین نیازمند ارتباطی مؤثر، همدلانه و صادقانه است؛ زیرا در نبود نشانههای غیرکلامی، شفاف صحبتکردن، بازتاب احساسات و بیان روشن نیازها از سوءتفاهمها جلوگیری میکند. همچنین خودافشایی تدریجی و متناسب با سطح اعتماد اهمیت دارد، چراکه افشای زودهنگام میتواند به صمیمیت کاذب منجر شود. مدیریت هیجانات و مکث پیش از واکنش موقعیت های چالشی، از تشدید تعارضها میکاهد. برای افزایش عمق و اصالت رابطه، بهتر است ارتباط بهتدریج از پیام متنی به تماس های دولتی و تصویری گسترش یابد. در نهایت، سواد رسانهای، حفظ امنیت دیجیتال و رعایت حریم خصوصی از ارکان اساسی شکل گیری یک رابطه سالم آنلاین به شمار میآیند.
شفافیت و صداقت در ارتباط
بعضی از پایههای اصلی یک رابطه صادقانه بر بستر مجازی، بیان صریح هویت، مشخص کردن انتظارات خود از یک رابطه عاطفی آنلاین و…. میباشد؛ در واقع این اقدامات کمک میکند سوءبرداشتها تا بخش قابلتوجهی کاهش یابد و یک اعتماد سازنده بین دو نفر ایجاد شود؛ نکته قابل توجه این موضوع است که در فضای مجازی امکان پنهانکاری بسیار بیشتر است و صداقت میتواند نقش یک دیوار حفاظتی رو برای یک رابطه بازی کند و از وقوع تعارضات پیچیده جلوگیری کند.
تعیین مرزهای شخصی
در روابط برخط مشخص کردن یکسری از مرزها میتواند به امنیت و احترام یک رابطه کمک شایانی کند اعم از مشخص کردن حدود ارتباطی، زمانی، میزان خودافشایی و سطح صمیمیت که میتواند از بروز سوءبرداشتها و وابستگی ناسالم جلوگیری کرده و پیشبینی پذیری را در رابطه افزایش داد.
استفاده از مشاوره و منابعآموزشی
استفاده از منابع و مشاوره تخصصی میتواند به درک عمیقتر از مهارتهای ارتباطی، مدیریت تعارضها و هیجانات و همچنین شناخت صحیح از خود و طرف مقابل بینجامد؛ بهرهگیری از محتوای آموزشی مناسب به سلامت رابطه و همچنین پیشگیری از تعارضها و وابستگیناسالم کمک چشمگیری کند.
معرفی کتابها و دورههای مرتبط
ما در کلینیک اسماعیلتبار کتابها و خودآموزهای متناسب و مرتبط به هر موضوغ اعم از بخشی از اختلالات روانی، روانشناسی کودک و نوجوان، مباحث مرتبط به رشد فردی و همچنین رابطه عاطفی تدوین و آمده کردیم که میتواند در خودآگاهی و همچنین درک موقعیت خود به شما کمک کند، کتابهای زوجهای شبکهای، اینجا جای منه!، با اجازه بزرگترها و همچنین خودآموز های زوج شبکهای و خودشناسی محتوایهای صوتی و تصویری مجموعه ما میباشد که میتواند به شما در مسیر یک رابطه سازنده و آرامشبخش کمکهای فراوانی کند.
نتیجهگیری
در مجموع میتوان گفت یک رابطه آنلاین سالم زمانی شکل میگیرد که برپایه شفافیت، صداقت و تعیین مرزهای مشخص و شفاف باشد؛ توجه به امنیت دیجیتال و بهرهگیری از مشاوره و منابع تخصصی نیز میتواند به افزایش آگاهی، و ارتقای کیفیت این دسته از روابط کمک کند؛ ما در کلینیک اسماعیلتبار با حضور روانشناسان و مشاورین مجرب و همچنین خدمات مرتبط به نوروتراپی به بهبود روابط حقیقی و مجازی شما کمک کرده تا بتوانید به یک رابطه پایدار و رضایت بخش برسید.